Sararmış Beyazlar Nasıl Beyazlatılır?

Lekenin veya yüzeyin zorlaşma nedeni

Beyazlar tek bir nedenle sararmaz ve nedenler çoğu zaman üst üste biner. En yaygını, her yıkamada liflerin arasında azar azar biriken deterjan kalıntısı. Sert suda buna kireç de eklenir ve ikisi kumaşın üstünde, bardağın dibinde kalan kireç izi gibi mat bir katman bırakır. Bu katman ışığı geri vermediği için kumaş beyazlığını yitirmiş görünür, oysa lifin kendi rengi çoğu zaman hâlâ yerindedir. Ter ve deodorant başka türlü davranır. Sarılık yayılmaz, hep aynı yerde durur ve yıkadıkça koyulaşır. Koltuk altında toplanan bu tip sarılık kendi başına bir konudur ve ter kaynaklı koltuk altı sararması bölgesel bir yaklaşım ister. Bir de sessiz ilerleyen bir grup var. Deterjanların beyaza mavimsi bir parlaklık veren maddesi (optik parlatıcı) zamanla azalır, dolapta ya da poşette kapalı bekleyen kumaş havayla tepkimeye girer. Bu ikisinde kalıntı yoktur, o yüzden bol durulama işe yaramaz. Asıl işi ışık ve hava yapar.

Yeni fark edilen sararmada ne yapılır?

Sararmayı yeni fark ettiyseniz şansınız var: kalıntı henüz life sabitlenmemiştir ve çoğu zaman tek bir bekletme yeter. Burada tek kritik kural ısıyla ilgili. Sarı görünen parçayı ütülemeyin, kurutucuda yüksek ısıya sokmayın. Isı sarı tonu kumaşa kilitler ve sonrasında açmak çok daha zor olur.

1. Beyazları tek başına ayırın: Renkli ve koyu parçalardan tamamen ayırın. Tek bir renkli çorap bile bekletme suyunu boyayıp o rengi beyazın üstüne geri bırakabilir.
2. Etiketteki en yüksek derece tavandır: Pamuklu beyazlar çoğunlukla 60 °C kaldırır. Etiket bundan düşük bir derece gösteriyorsa üstüne çıkılmaz, kumaş çekebilir ya da dokusu bozulabilir.
3. Bekletmeyi kurun: 1 litre sıcak suya 1 ölçek Sincabım çözün. Parçanın tamamı suyun altında kalacak biçimde 50-60 °C'de 30-60 dakika bekletin. Elinizi suya daldırmayın; bastırmak için uzun saplı bir kaşık kullanın.
4. Yumuşatıcı bu turda yok: Yumuşatıcı liflerin üstünde ince bir film bırakır ve o film bir sonraki yıkamada kalıntıyı tutar. Sararmayla uğraşırken yumuşatıcı gözünü boş bırakın. Tamburu da ağzına kadar doldurmayın, sıkışık yükte su kumaşın arasına giremez.
5. Ek durulamalı programda yıkayın: Etiketin izin verdiği sıcaklığı seçin ve makinenizde varsa ek durulama ekleyin. Çözünen kalıntı iyi durulanmazsa life geri yapışır ve sarılık aynı yerden geri gelir.
6. Kararı kuruduktan sonra verin: Islakken kumaş olduğundan koyu görünür, o yüzden ıslak halde verilen karar yanıltır. Kuruduktan sonra bakın. Sarı sürüyorsa ütüye ve sıcak kurutmaya geçmeden bekletmeyi tekrarlayın.

Yıllanmış sararma ve ısıyla sabitlenmiş ton

Eski sararmada iki ayrı şey üst üste durur: life yerleşmiş kalıntı ve ısıyla sabitlenmiş ton. Birincisi bekletmeyle açılır, ikincisi çoğu zaman açılmaz. Ayırmanın pratik yolu suya bakmaktır. Bekletmenin ilk 20 dakikasında su hafif sarımsı dönüyorsa kalıntı çözülüyor demektir ve süreyi uzatmak işe yarar. Su berrak kalıyorsa daha uzun beklemek de bir şey değiştirmez. Bu ölçüt 50-60 °C'deki su içindir. Su 40 °C civarındaysa aynı kararı ilk 20 dakikada vermeyin, en az 1 saat bekleyip suya öyle bakın. Sert su bu işi ayrıca yavaşlatır, çünkü kireç kalıntıyla birlikte katman yapar ve o katmanın gevşemesi daha uzun sürer. Aynı parça yumuşak suda 30 dakikada açılırken sizde 60 dakikayı bulabilir. Süreyi ilk birkaç denemede kendi suyunuza göre ayarlayın.

1. Bekletmeyi kademeli uzatın: 1 litre sıcak suya 1 ölçek Sincabım çözün ve parçayı uzun saplı bir kaşıkla bastırarak tamamen suyun altına alın. 50-60 °C'de 30-60 dakika yeterlidir. Ara kontrolleri elinizi suya sokmadan, aynı kaşıkla çevirerek yapın ve hiçbir durumda 24 saati aşmayın.
2. Su ılıksa süreyi katlayın: Etiketiniz 40 °C'yi gösteriyorsa sıcaklığı zorlamak yerine süreyi uzatın. Kendi kullanım testlerimizde tam verimi 50-60 °C'de aldık: aynı açılmayı 40 °C civarındaki suda görmek için 30-60 dakika yerine 2-3 saat beklemek gerekti. 24 saat sınırı burada da geçerli.
3. Uzun bekletmede suyu tazeleyin: Bekletme uzadıkça su yavaş yavaş soğur ve ılımış suda aynı işi beklemek doğru olmaz. Kabın ağzını bir kapakla ya da tabakla örtmek soğumayı geciktirir. İki üç saati bulan bir bekletmede suyu ortada bir kez tazelemek, aynı süreyi soğuyan suda beklemekten iyi sonuç verir. Bir de kullanılmış bekletme suyuna ikinci bir parça atmayın: ilk parça karışımın işini büyük ölçüde bitirmiştir, ikinci parça yalnız ılık suda beklemiş olur.
4. Güneşi doğru kullanın: Pamuklu beyazı doğrudan güneşe asın. Kendi denemelerimizde öğle güneşini kapsayan 3-4 saatlik asma belirgin fark verdi. Balkon camının arkasında kuruyan çamaşırda aynı etkiyi beklemeyin, cam güneş ışığının bir bölümünü tutar.
5. Bir noktada durmak gerekir: İki üç kontrollü bekletmeden sonra ton hiç değişmiyorsa zorlamayın. Bu sayı 50-60 °C'de yapılan bekletme içindir; su 40 °C civarındaysa her bekletmeye 2-3 saat verin ve kararı ondan sonra okuyun. Kalan sarılık büyük ihtimalle lifin kendi rengidir. Gerçekçi beklenti tonu birkaç kademe açmak, her beyazı ilk günkü hâline döndürmek değil.

Yüzey ve kumaş uyarıları

• Bekletme suyu 50-60 °C'de sıcaktır. Elinizi suya daldırmayın, parçayı uzun saplı bir kaşıkla bastırıp çevirin ve kontrolü su ılıdıktan sonra yapın. Bekletme kabını çocukların erişemeyeceği bir yerde tutun.
• Baskılı, nakışlı ya da renkli detaylı beyazlarda önce renk testi yapın: görünmeyen bir köşeyi karışımla ıslatıp 5 dakika bekleyin, sonra beyaz bir beze bastırın. Beze renk geçiyorsa o parçaya bekletme uygulanmaz.
• Beyazı renkli ya da koyu bir parçayla aynı kapta bekletmeyin. Uzun bekletmede renkliden çıkan boya suya geçer ve beyaza yerleşir; o leke sonradan zor çıkar.
• Beyaz görünse bile ipek, yün, deri ve elastan karışımlı parçalarda bu yöntem kullanılmaz.
• Klorlu çamaşır suyuyla aynı kapta birleştirmeyin. Bu karışım tehlikeli gaz açığa çıkarabilir, ikisinden birini seçin.
• Bekletme 24 saati aşmaz. Uzun bekletme sararmayı çözmez, lifi yıpratır.
• Güneşte kurutma pamuklu beyazlar içindir. Yün ve bazı sentetikler güneşte tam tersine sararabilir, onları gölgede kurutun.
• İpek, yün, deri, nubuk, alüminyum, bakır ve ahşap yüzeylerde kullanılmaz.
• Renkli kumaşlarda uzun süre bekletme yapılmamalıdır.
• Bebek eşyalarında uygulama sonrası bol durulama yapılmalıdır.

Adım adım uygulama

1. 1

   Sararmanın nedenini ayırt edin

   Yayvan ve genele yayılmış sararma çoğunlukla kalıntı ve kireç kaynaklıdır. Hep aynı bölgede duran koyu sarılık ter kaynaklıdır. Dolap kokusuyla gelen soluk sarı ise beklemedendir. Ayırım sonraki adımları da değiştirir: ter kaynaklıysa bekletmeden önce bölgeyi soğuk suyla durulayın, dolapta bekleme kaynaklıysa asıl işi güneşte kurutma yapar, kalıntı kaynaklıysa durulama ve doz belirleyicidir.

2. 2

   Beyazları ayırıp karışımı hazırlayın

   Renklileri tamamen çıkarın. 1 litre sıcak suya 1 ölçek Sincabım tozunu, hiç tanecik kalmayacak biçimde çözün.

3. 3

   Tüm parçayı eşit bekletin

   Parçayı uzun saplı bir kaşıkla bastırarak karışıma tamamen batırın ve suyun üstünde kalan bir bölge bırakmayın. Suya elle dokunmayın, karıştırmayı da aynı kaşıkla yapın. Genele yayılmış sararmada tek noktaya yüklenmek iz bırakır.

4. 4

   Süreyi suyun sıcaklığına göre ayarlayın

   50-60 °C'de 30-60 dakika. Su 40 °C civarındaysa aynı açılma için 2-3 saat gerekir ve bekletme uzadıkça suyu bir kez tazelemek gerekir. Sıcaklığı etiketin üstüne çıkarmayın, toplam süre de 24 saati geçmesin.

5. 5

   Ek durulamalı programda yıkayın

   Pamuklu beyazda 60 °C, çözünmüş kalıntıyı ve kireci daha iyi uzaklaştırır. Etiket düşük derece gösteriyorsa o dereceyle yıkayın. Yumuşatıcı gözünü boş bırakın, varsa ek durulama seçin ve tamburu ağzına kadar doldurmayın.

6. 6

   İyi durulayın ve pamukluyu güneşte kurutun

   Çözünen kalıntı life geri yapışmasın diye durulamayı kısa kesmeyin. Pamuklu beyazı doğrudan güneşe asın.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler